• BIST 1.443
  • Altın 511,270
  • Dolar 8,5484
  • Euro 10,3641
  • İzmir 22 °C
  • İstanbul 19 °C
  • Antalya 21 °C
  • Ankara 17 °C
  • Turizmin Sesi Haziran 2021 28'ncı Sayısı Yayında 
  • Turizmin Sesi Mayıs 2021 27'ncı Sayısı Yayında 
  • Turizmin Sesi NİSAN 2021 26'ncı Sayısı Yayında
  • Turizmin Sesi Haziran 2021 28'ncı Sayısı Yayında 
  • Turizmin Sesi Mayıs 2021 27'ncı Sayısı Yayında 
  • Turizmin Sesi NİSAN 2021 26'ncı Sayısı Yayında

GENELGE DEĞİŞİKLİĞİNİN ASIL NEDENİ : TÜRKÇE REHBERLİK 

HAKAN EĞİNLİOĞLU

Geçen gün TUREB yönetimi 2016-2 tarihli Denetleme Genelgesinde bir değişiklik yaptı. Bu değişiklik büyük bir oranda meslektaşın tepkisini çekti. Gördüğüm kadarıyla pek bu değişikliğin nedenini anlayan olmadı. Tam da 2021 Aralığı Oda seçimlerinin ve 22 ilkbaharında da TUREB seçimlerinin olacağı bir dönemde, "bayram değil seyran değil bu nedir?" denildi. Çünkü işsizlik ortamında, özellikle Avrupalıların eskisi kadar yoğun gelmediği son 4-5 yıldır pek çok rehber tercüman eşliğinde farklı dilden gruplara çıkıyordu. Pandemi döneminde de devletten ve meslek kuruluşlarından kendilerine kısıtlı bir kredi yardımı çıkartılıp borclandırılmak dışında maddi bir yardım da göremeyen rehberler bu kararla çalışma sahalarının daha da kısıtlanacağını düşündüler. Rehber sayısı az olan dillerdeki meslektaşlar da kendi hesaplarına bu karara sevindiler. Birazdan tercüman eşliğinde yapılan turlarda pek bir şeyin değişmeyeceğini izah edeceğim. 

İyi de o zaman bu karar niye çıktı?

Hemen söyleyeyim.

Büyük olasılıkla Türkçe Rehberlik başka bir takım değişiklikler ile birlikte çıkıyor.

Bu yasa değişikliğini ve diğer olası değişiklikleri  önleyemeyen TUREB Yönetimi çareyi 2016 -2 Genelgesinde değişiklik yaparak, piyasaya çıkacak yüzlerce, hatta binlerce Yabancı Dil bilmeyen yeni rehberin Türkçe bilen tercüman ya da tur lideri ile yabancı gruplara çıkmasının önünü almak istedi.

Büyük olasılıkla, Bakanlık ve TÜRSAB , TURSAB NET ile yapılan pazarlıklar sonucu böyle bir yönteme başvurmak zorunda kaldılar. Yani anlayacağınız, bu genelgenin arka planındaki asıl neden bu. 

Batılı turist, Pandemi döneminden önce 2016'da başlayan ülkemizdeki kaotik ortamdan ve kanlı olaylardan beri hep 2015 verilerinin altında süratle geriliyordu. İş ve gelir kaybına düşen Batılılar ile çalışan rehberler öbek öbek kendi dillerinin dışındaki gruplara tercüman eşliği ile çıkmaya başlamışlardı. Üstelik Çinliler ile çalışan bu rehberler sıfır yevmiye veya tamamında bu tip turlarda çalışan rehberler düşük yevmiyeler alıyordu.

Bu yöntem ile bu grupları getiren acenteler o dillerde yevmiyelerinden taviz vermeyen ve güçlü bir şekilde dayanışma gösteren rehberlere karşı turları ucuza çıkarıyorlardı. Bu çalışma biçimi hem piyasanın daha da düşmesine, hem bu yöntemin ve düşük yevmiye uygulamasının tüm dillerdeki gruplara sıçramasına yol açıyordu.

Ortada ciddi bir emek sömürüsü vardı. Bu mesleğin en önemli sorunu. Ancak bu konuda yol alabilmenin tek çıkar yolu, emek mücadelesini içsellestirmis, cesur ve bir bürokrat gibi değil gerçek birer meslek odası yöneticileri/ temsilcileri ile olabilir.

Şimdiki mentalite ve zihniyetle bu malesef mümkün değil. 

Genelgedeki bu değişikliğin neden hali hazırdaki durumu pek değiştirmeyeceğini, sorunun çözümünün nerede olduğunu kısaca anlatacağım.

Ama öncelikle bir kavram kargaşasına değinmek istiyorum.

Çünkü olayın bam teli burada.

Bir kere "tercüman eşliğinde rehberlik" ile "çanta/gölge rehberlik" aynı şey değil.

Hepsi aynıymış gibi algılanıyor. Somut örneklerle anlatacağım.

Örneğin bir İtalyanca dilinden rehber, dili dışında bir gruba çıkıyor. Grup da Çinli olsun. Rehber her yerde, müzede, ören yerinde, hatta araçta anlatımını yapıyor ve tercüman /tur lideri bunu yanında çeviriyorsa bu "tercüman eşliğinde rehberlik"dir ve yasal hiç bir sıkıntı yoktur.

Ha, o rehber ören yeri ve müzenin kafesinde oturup çay, kahve içerken cevirmen/tur lideri grubu alıp vizitleri yapıyorsa bu da "çanta/gölge rehberlik"dir.

Bu durumda anlatım yapmayan, vizit boyunca grubun yanında bulunmayan rehbere "rehberlik faaliyetini yapmadığından", grubu gezdiren kişiye de "yasa dışı rehberlikten" tutanak tutulur.

Ya da en azından bu öngörülür.

Yani genelgedeki değişiklik öncesi sadece buna dikkat ediliyordu. Bu değişiklik sonrası, rehber her yerde anlatım bile yapsa tur lideriyle çalışma kartı dışında veya Türkçe konuşuyorsa kendisine tutanak tutulmaya başlayacak. Tur lideri İtalyanca biliyorsa, İtalyanca dilinden, Almanca biliyorsa Almanca dilinden her rehber -turlarda anlatım yapmak koşuluyla- dili dışındaki gruplarla çıkmaya devam edecek.

Tabi acente hangi dilde rehber istemişse bu sözleşmede yazmak durumunda. Bu yeni durumda İngilizce dilinden rehberler büyük avantaj sağladı. Çünkü - herkes bilir ki - dünyada en çok bilinen ikinci dil çoğunlukla İngilizcedir ve tur liderlerinin de büyük çoğunluğu muhtemelen bu dili bilir. Çinli gruplara bizde çoğunlukla Uygurlular tercüman olarak verilirdi ya da zamanla defalarca Türkiye'ye gelen kimi tur liderleri başka dilden gruplarla gelseler de Türkçe az buçuk konuşmayı öğrenmişti.

Çin hükümeti pek Uygurlulardan hoşlanmazdı zaten. Sanırım zorunluluk nedeniyle pek ses etmiyorlardı. Ama zaman içinde bu kişiler, Çinli, Uygurlu, Koreli, Yunan, Rus, Türki hatta Türkiye'de yaşayan Avrupalılar acentelerin ucuz emek sömürüsü yoluyla sahte, yasa dışı rehberlik yaparak, değim yerindeyse ülkemizde at koşturuyorlardı. Tafralarından geçilmiyor, yanlarındaki rehberleri eziyor, hatta gerektiğinde rahatlıkla işlerinden ediyorlardı.

Zamanla kimi rehberler onların her kaprisine, sözüne uyar hale gelmişti. Türkçe bu tip gruplarda rehber ile tur lideri arasında kullanılmayacak denilince görünürde başka bir yabancı dil bilmeyen Uygurlu ve Turkiler devre dışı kalacak diye düşünebiliriz. Ancak Türkçe dışında ikinci bir yabancı dil bilen her çevirmen ve tur lideri o bildik faaliyetlerine devam edecektir. Hatta sadece Türkçe bilenler bile sahte/yasa dışı faaliyetlerini sürdürecektir. Tüm grupların iyi bir sezonda denetlenmesi her zaman sorun teşkil eder. Bu konu bizi hayli uğraştıracak yine.

Olan İngilizce bilmeyen rehberlere oldu. 

Bu genelgenin asıl nedenini, büyük olasılıkla, yakında bir torba yasadan çıkacak Türkçe rehberliğe karşı bir önlem olarak görüyorum. Ben olayın asıl bu yönünden endişe duyuyorum. Bu torba yasada sadece Türkçe rehberlik de değil, daha önce bir başka yazımda ayrıntısı ile verdiğim maddeler de geçerse, meslek yasamız da meslek kuruluşlarımız da bir süs olmaktan öteye gidemez. İşlevlerini yitireceklerdir ne yazık ki. 2012'den beri bizim irademizde olan "kurs ve dil sınavları açma kararı" ve "eğitim gezileri" başta olmak üzere kimi mesleğimiz ile ilgili hususlar Bakanlığın kontrolüne geçecektir.

Bakanlığın kontrolü deyince burada TÜRSAB da etkin olacaktır anlamına gelir. Ondan sonra varsın ülkesel,  bölgesel kurslar. Bu kendimizin açmasına benzemez. Gerek zamanın ve gelişen teknolojinin sonucu, gerekse de bu tip yasa üzerinden olası kayıplar rehberlik mesleğini bitirmeye aday. Alan Kılavuzluk yasasının geçenlerde "aaaa çok hızlı geçirdiler. Bir şey yapamadık" dedikleri gibi olmayacak  bu kez.

Çünkü göstere göstere geliyor bu tehlike. Bütün gücümüzle uyarmaya çalışıyoruz. Kapalı kapılar ardında değil  tüm odaları ve tüm meslektaşları yanınıza alarak mücadele edelim diyoruz. Bunun için şeffaf olun, tüm camiayı bilgilendirin ve duruşunuzu net bir şekilde biz dahil herkes görsün diyoruz ama onlar yine bildiğini okuyor ve bu çağrıları yapanları da "şer odağı", "çıkar grubu" ilan edip, sözüm ona itibarsızlaştırmaya ve suçlamaya çalışıyorlar. Yapılanlar ve yapılmayanlar tarihe her zaman kayıt olarak geçer. Ne benim, ne sizin ne bir başkasının bunu değiştirmeye ya da yok saymaya gücü yeter. Ne diyelim; Allah yardımcımız olsun. 

Hakan Eğinlioğlu

  • Yorumlar 2
  • Facebook Yorumları 0
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Yazarın Diğer Yazıları
    Tüm Hakları Saklıdır © 2007 Turizmin Sesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
    Tel : +90 216 481 51 21